Məhəmməd Əli Hilal Nasiri

 

  • Aydın Qafaroğlu (Qara)
 

Məhəmməd Əli Hilal Nasiri 1903-cü ildə Təbrizdə anadan olmuşdur.  O, ibtidai təhsilini köhnə üsullu məktəbdə alaraq sonra şəxsi mütailə ilə məlumatını artırmiş və 2 il  “ ittihadiyyə “ ,  “ Ruşdiyyə “ məktəblərində riyaziyyatdan dərs  demişdir.

Hilal Nasiri Təbrizdə şeyx Məhəmməd Xiyabani nehzəti başladiği zaman firqənin 13-cü ilk təşkilatının katibi olmuşdur. Kitab və məcmuə çap etmək və bu yolla xalqın intibahında yardım göstərmək, onun sevə- sevə çalışdığı sahələrdən biri idi.

O,“Sitareyi- Azərbaycan”  , “Azərbaycan ulduzu” ruznaməsini ,   “hophopnamə” ,“Divani-lahuti”,  35 min sözdən ibarət “farsca- fransızca”lüğət və digər kitabları çap etdirmişdir.

Eyni zamanda “ Mirzə Taği xan Əmiri- Kəbir”,   “Nəjati- bəşər”,  “Ana dili” pyeslərini yazib, Təbriz səhnəsində tamaşaya qoymağa müvəffəq olmuşdur.

1946-cı ilin dekabr ayinda Təbriz şəhəri Tehran qoşunları tərəfindən tutulduqdan sonra Hilal Nasirinin sonrakı həyatı haqqında məlumat yoxdur. Cənubi Azərbaycanda demokratik hərəkat və xalq hakimiyyəti yarandiği dövrdə (1941-1946) ədəbi yaradiclığı daha məhsuldar ol muşdur.

Bu il Hilal Nasirinin anadan olmasinin 100 ili tamam olur.

 

Azərbaycan,dəva günü aslanların var sənin,

Mədəniyyət tarixində insanların var  sənin.

Nizami tək şairin var, dünya ona fəxr edir,

Sabirinin duzlu sözün düşmən görür qəhər edir,

Xaqanilər, Füzulilər, Nəsimilər sehr edir

Vaqif kimi şairlərdən divanların var sənin,

Mədəniyyət tarixində insanların var sənin.

Molla yazan jurnaluvun xalq içində adı var,

Yazdıqları sözlərinin ləzzəti var, dadi var,

L,ətifələrlə doludur, içində hər zadı var,

Görən bilir şirin- şirin bəyanların var sənin,

Mədəniyyət tarixində insanların var sənin.

Azərbaycan, çox olmusan alimlərin məskəni,

Xalqın olub hər zamanda cəhalətin düşməni,

Sənsən mənim şanlı elim, çox sevirəm mən səni,

Günəş kimi parlaq olan zamanların var sənin,

Mədəniyyət tarixində insanların var sənin.

Sən faşistin belin bükdün qüdrətinlə, əlinlə,

Quyulardan çıxartdiğın neft adında selinlə,

Kömək etdin yoldaşlara, xoş bəyanlı dilinlə,

Zəfər tapdın dəvalarda, nişanların var sənin,

Mədəniyyət tarixində insanların var sənin.

Fələk bizi ayrı salib, çox böyükdür elimiz,

Dünya bilir birdir bizim nəsibimiz, dilimiz,

Qoy yağilar bilsin- bizim bükülməzdir belimiz,

Döyüşlərdə qalib çıxan cavanların var sənin,

Mədəniyyət tarixində insanların var sənin.

 

Köşgi- balaban

Köşgi- balaban Araza baxar,

Arazın suyu gözlərdən axa

Ej Araz, quru, axma bir zaman

Ej bizi oda yandırıb- yaxan.

 Sənlə ayrıldı ana- baladan.

 Köşgi- balaban Araza baxar.

 Arazın suyu gözlərdən axar,

Dağlarında var qanımın izi.

İndi də baxır anamın gözü,

Uca dağlardan axtarır bizi.

Köşgi- balaban Araza baxar

Arazın suyu gözlərdən axar.

Yardan ayrıldı adaxlı qızlar,

 Dizin qucaqlar, ürəkdən sızlar,

 Dövrəmə gəlin, ey adaxsızlar.

Köşgi- balaban Araza baxar,

  Arazın suyu gözlərdən axar.

İllər dolandı, bir- birin tapdıq,

Tale oyandı, bir- birin tapdiq,

Bir ürək, bir qan bir yerə çatdıq,

Məhəbbət gözü bir yerə baxar,

Arazın suyu gözlərdən axar.

Catdı bir- birə oğul, analar,

 Uzaqdan görub qolların açar,

 Ana, gəl, deyib bağrına basar,

Məhəbbət gözü bir yerə baxar

Arazın suyu gözlərdən axar.

* * *