“Zerkalo”-  müsahibə

 

    Azərbaycan Milli Cəbhəsi   

           əzmlə irəliləyir

 

Cənubi  Azərbaycan Milli Cəbhəsinin təsisçiləri ABŞ-da və İsveçdə yaşayan Əlirza Nəzmi Avşar və MirMusa Haşimi iyun ayının ikinci yarısında Şimali Azərbaycanın  paytaxtı Bakıda işgüzar səfərdə olmuşlar.

Səfər zamanı cəbhə üzvüləri Azərbaycan mediasına müsahibələr vermişlər.    Həmən müsahibələrdən birini “Ayna” (zerkalo) qəzetində rus dilində çap olunan “Quzey Azərbaycanda problemler çoxala bilər” başlıği  altındakı söhbəti azərbaycan dilində “Varlığın səsi” dərgisində oxuculara təqdim edirik.

 

Mir Musa Haşimi                                      Əlirza  Nəzmi Avşar

 

Sual:-     İranda baş verən hazırkı durum xaricdən necə görünür ?

Cavab:-  Bu gün baş verən hadisələr tarixi prosesin məntiqli nəticəsidir. Öz dövründə islam inqilabı heç nədən  cərəyan etməmişdir. Eləcə də deyə bilərik ki,  milli hərəkatin başlanması təsadüfi hal deyil. Bu da tarixin bir prosesidir. Qeyd etmək lazımdır ki, milli maraqlar cənubi Azərbaycanda  bütün bu illər ərzində realizə olunmamışdır, bu üzdən cənublular hesab edirlər ki,  tam qələbə alınmayıb. Söhbət təkcə bugünki maraqların realizə olunmamasından getmir. Hələ şah zamanından Azərbaycanlılar öz  məqsədlərinə çata bilməmişlər.

Biz belə düşünürük ki, İran bu gün bir çox dövlətlər kimi demokratiyanın bütün  mərhələlərindən keçməlidir.  Xalqın və millətin öz haqqlarının bərpa edilməsi isə demokratiyanın əsasını təşkil edir.  Siz  özünüz şahidsiniz ki,  əski Sovetlərin tərkibində  olan xalqlar, bütün assimilyasiya cəhdlərinə baxmayaraq, öz milli haqlarını əldə edə bildilər.

Güney Azərbaycan xalqı bir  neçə gündən sonra milli qəhrəmanımız Babəkin xatirəsini qeyd etmək məqsədi ilə Bəzz qalasına toplaşacaqlar və  orada onlar öz  milli- demokratik haqqlarını tələb edəcəklər.

Bizim təşkilat liderliyə can atmır.  Biz Azərbaycan lobbisi olaraq Güneydə gedən  milli hərəkatı hər zaman  dəsdəkləyəcəyik.

Sual:-  Siz qeyd etdiniz ki,  Güney azərbaycanlılar artıq dirçəliş yolundadırlar. Bütün dünyada, eləcədə, bu bölgədə gedən demokratik prosesləri nəzərə alsaq, sizcə azərbaycanlılar bu dəfə öz istəklərinə nail ola biləcəklərmi ?

Cavab:- Bu ölkədə mübarizə çeşidli ölkələrin marağı əsasında gedir.  Böyük dövlətlər bu bölgədə öz maraqlarını realizə etmək istəyirlər, amma biz heç bir xarici və daxili maraqları dəstəkləmirik. Biz inanırıq ki, demokratiyanın inkişafı davam edəcək və millətimiz öz haqqlarının bərpası naminə mübarizələrini əzmlə davam edəcək.  Lakin bu mübarizənin sonu nə ilə  nəticələnəcəyi barəsində indidən bir söz  demək çətindir.  Fırtına başlamadan onun nəticəsini görmək mümkün deyil.  Biz heç bir millətin torpaq haqqına, tarixi hüquqlarına qarşı deyilik.  Əgər bizim  lobbi milli hərəkatın düzgün addımla irəliləməsinə istiqamətləndirə bilərsə,  biz inanmırıq, dünyada elə bir dövlət tapılsın ki,  bizim elementar haqqlarımıza qarşı çıxsın.

Sual:-  Mahmud Əli Çehrəqanlı öz  müsahibəsində  qeyd etmişdir ki, azərbaycanlıların  milli hərəkatı üç  istiqamətdə  irəliləyir.  Bəziləri İranın unitar demokratiya,  prinsiplərini dəstəkləyir,  digərləri Güney Azərbaycanı İran tərkibində milli muxtariyyət statusunun  alınmasını istəyir,  üçüncülər isə  bütöv Azərbaycan yaranması niyyətindədirlər. Sizin  fikrinizcə  milli hərəkatın gələcək inkişafı necə  olacaq ?

Cavab:-   Biz, bu fikirlərin hamısına hörmətlə yanaşırıq. Ilk baxışda  bu gün  los-Ancelesdə oturan fars şovinistlərin indiki rejimə qarşı  çıxdıqları görünür.  Amma əslində onlar xalqı  mollaların “nacaqları” altından çıxarıb  “ət çəkən maşının” içinə salmaq istəyirlər, əlbttə ki, burda mütləq qarşıdurma, hətta qan və ölüm olacaq.  Onlar İran hadisələrini mərkəzləşdirmək niyyətindədirlər.  Biz  millətimizə ikinci dərəcəli baxanları qəbul etmirik.  Biz  heç vaxt  inana bilmərik ki, onlar İranda həqiqi demokratiya yaratsınlar.   Demokratiya pərdəsi arxasında şovinizm fikirlərini irəli  sürən hər bir kəs İranda yaşayan bütün millətin düşmənidir. Onlar ölkədə cəmi  15-16 milyonu təşkil edən farsların hakimiyyətdə  olmalarına can atırlar.

Azərbaycanın milli muxtariyyət statusu məsələsinə gəldikdə isə azərbaycanlıların bu məsələyə necə baxdıqları  barəsində bizim əlimizdə bir məlumat yoxdur.1945-1946-cı  illərdə İranda buna bənzər strukturanın qurulmasi hamımızın yadındadır.  Və bilirik ki, Məhəməd Rza şahın dövründə bu struktura devrildi. Belə bir  muxtariyyətin qurulması yeni “rzaxanların” əmələ gəlməsinə yardım edə bilər.  

Biz  inanırıq ki, Azərbaycan torpağı çeşidli ölkələr tərəfindən tanılacaq . Hansı yolla bunun baş  verəcəyini isə millət özü həll edəcək.  Farslar  tərəfindən təklif, olunmuş federallaşma modeli isə Azərbaycan torpaqlarının  parçalanmasına  gətirib çıxara biləcək bir tələdir.  Biz milli muxtariyyət tərəfdarıyıq.  Biz  qəbul etmərik ki,  hansı istiqamətdə olmasından asılı olmasına baxmayaraq mərkəzə bağlılıq olsun.

Biz millətin özünün hakimiyyət qurmasının tərəfdariyıq. Biz xaricdə oturub millətə dövlət qurmaq yolunu göstərmək niyyətində deyilik.  Sadəcə olaraq  biz istəyirik ki,   kimliyimizi təyin etmək haqqımızı bərpa edək.

Yeri gəlmişkən əgər söz  Azərbaycanın bütövlüyündən gedirsə  bu barədə Quzey Azərbaycanın mövqeyini də nəzərə almalıyıq.

Sual:-   İraqda baş verən hadisələr göstərdi ki,  millətin və xalqın mövqeyi hər zaman nəzərə alınmır.  Necə düşünürsüz əgər İranda hakimiyyət  dəyişərsə böyük dövlətlər kimin hakimiyyətə gəlməsini dəstəkləyəcəklər: şah tərəfdarlarının , mücahidlərin və ya  bir başqalarının ?

Cavab:-   Biz bütün İran xalqıları adından danışa  bilmərik. Ancaq qeyd etmək istərdik ki, fars şovinıstləri  nəyin bahasına olursa öz məqsədlərinə çatmaq üçün və azərbaycanlıların məğlubiyyəti naminə hər bir danışıqlara gedəcəklər. Məsələn,  ABŞ- da yaşayan və hamıya İran kompartiyasının üzvü kimi yaxşı tanınan Əli Cavadi indi bir masa arxasında  şah tərəfdarları ilə oturur şahın oğlundan müsahibə götürür və ya İranın milli cəbhəsinin nümayəndələrı ilə (hansı ki, kommunistlərın qatı düşmənidirlər) çeşidli məsələləri müzakirə edir.

Bizim sözlərimizi Güney və Quzey soydaşlarımıza çatdırın:-  biz fars  şovinistlərin və başqalarının əlində alət olmamalıyıq. Əgər xalq şah  rejiminin   tərəfdarı olsaydı, çoxdan ona səsini verərdi.  Əlbəttə ki,  İranda şahı təbliğ edənlər də tapılır.  Bu  ünsürlər  Amerikadakı şahpərəstlər tərəfindən maliyələşdirilir . Bu yaxınlarda ABŞ 50 milyon dollarlıq yardım onlara göndərib.

Bu ünsürlərdən biri keçmiş şah rejiminin əməkdaşı gənclər arasında təbliğat apararaq deyir ki,  onlar çağdaş şah rejimi qurmaq istəyirlər. Bu halda qadınlar açıq – saçıq geyinəcək, gənclərin içki içməsi qadağan olmayacaq. Qoy cavanlar bu boş söhbətlərə inanmasınlar. Unutmaq lazım deyil ki, elə keçmiş şah zamanı ölkədə əxlaq pozuntuları  baş alıb gedirdi.

Azərbaycan türkləri heç zaman hakimiyyətə can atan fars şovinistləri tərəfindən köhnə planların həyata keçirilməsinə yol verməzlər. Yaxşı yadımızdadır ki, hələ  1998-ci ilin yayında Tehranda Azərbaycan  tələbələrini araqarışdırmalara sövq etdirmək üçün böyük cəhdlər edildi və bu hadisələrdə  iştirak etmək üçün cəmi 2000 tələbə toplaya bildillər.  Tehranda 500 mindən çox azərbaycanlı- tələbələr yaşayr. Bəs niyə onlar şah tərəfdarlarını dəsdəkləmədilər?  Bu artıq nəyi isə təsdiqləyir!   Ilk növbədə azərbaycanlıların milli dirçəlişini!  Biz  istəməzdik ki, indi azərbaycanlılar hakimiyyəti bir şovinist rejiminin əsarəti altından çıxarıb, başqa şovinist rejiminin əlinə keçırməsinə yardım etsinlər. Axı artıq məlumdur :  farslar istəyirlər ki,  bizim əlimizlə öz düşmənlərini məhv etsinlər və sonrada bizim işimizi bitirsinlər.  Biz  Səttar xanın, şeyx Xiyabanının  ya Pişəvərının səhvlərini təkrar etməyəcəyik!


***************************************************************************

“ Hədəfimiz- azadlıqdır ”

   

 AMC-nin iki üzvünün Quzey

  Azərbaycan və Türkiyə görüşləri

 

AMC- nin Ankara və Bakı görüşlərinin nəticəsi haqqında

Illər boyu Güney Azərbaycanın ağır durumu haqqında çox sözlər yazılıb və deyilıb. Bu bölgədə yaşayan 30 milyondan çox azərbaycanlı vətəndaşların haqq və hüquqları İran hakimiyyətləri tərəfindən daimə təzyiq altında qalıb.

Iran dövlətinin  çoxluğunu təşkil edən azərbaycan xalqının hələ bu günə qədər öz dilində nə məktəbləri var, nə müstəqil mediası, nə də azərbaycan dilində verlişləri.

Azərbaycan xalqı öz təmkini və səbri ilə hər zaman fars xalqından seçilib. Lakin bu o demək deyil ki, bu səbr və təmkindən hər kəs xeyri üçün istifadə etsin. Artıq səbr tükənib.  Bıçaq boğaza dirənib. Azadlıq arzusu ilə yaşayan Güney azərbaycanlılar artıq öz kimliklərini təsdiq etmək üçün böyük hərəkata başlayıblar və bu yolda onlara maneəçilik törədən anti- demokratik qüvvələrə qarşı çıxmağa hazırdırlar.

Bu bir tərəfdən sevindirici haldır Digər tərəfdən isə azərbaycan xalqının öz içərilərində ayrı- ayrı hədəflərə vurduqları da sezilir ki, bu da yenidən parçalanmağa gətirib çıxara bilər. Buna isə heç cür yol vermək olmaz. Indi azərbaycanlılar  bir yumruq olub bir hədəfə döyməlidirlər. Bu  hədəfsə “azadlıq”  deyilən bir kəlmədir.  Bununla   bağlı son zamanlar çox işlər görülüb.  Bu işlərdən  demək olar ki,  əsasını indi yeni   yaranan Azərbaycan Milli Cəbhəsi görür.

 

2003-cu ilin mart ayının 21- də İsveçdə yaradılan Azərbaycan Milli Cəbhəsinin  (AMC) təsisçilərindən ikisi- Əli Rza NəzmiAvşar və Mir Musa Haşimi carı ilin iyun ayının 18- də Quzey Azərbaycan və Türkiyəyə işgüzar səfər amacı ilə yola düşmüşlər. Səfərdə məqsəd Türkiyə və Quzey Azərbaycanda yaşayan  soydaşları ilə görüşmək və cəbhənin fəaliyyəti haqqında onlarla söhbətlər aparmaq idi.

Türkiyədə qaldıqları  bir həftə ərzində heyət üzvüləri Türkiyə universtetlərində tədris alan azərbaycan öyrəncilərilə görüşlər keçirmiş onlara son zamanlar İrandakı durumla və cəbhənin bu yolda nə kimi gördüklərı işlərlə tanış etmişlər.

Öncədən imümı xəbərdarlıq verılməsədə, 40 nəfərdən çox azərbaycanlı xisusilə öyrəncilər heyət üzvülərini səmimiyyətlə alqışlamişlar.

Əfsuslar olsun ki, Ankarada adin Azərbaycanli qoyub“Azadlıq” sözünü duya bilməyən,  hələ də öz şəxsi mənafei üçün yaşayanlar var. Deyiblər: “Qurd meyvənin içindən yeyər” Ankarada keçirilən görüşlərdə maneəçilik törəmək istəyən  ünsüri heç xatirlamaq belə istəmirik. Cəbhə üzvulərini  ləkələməyə çalışan bu ünsürün səyinə baxmayaraq, haqq yoluna inananların və AMC- ə qoşulmaq arzusunda olanların sayı nəzərə çarpan qədər çoxalmaqdadır.  Bu görüşlərdən cəbhə üzvləri uğurla çixdılar və Ankaradan İstanbula, İstanbuldansa Qüzey Azərbaycanın paytaxtı Bakıya yola düşdülər.  Bakıda onlar Quzey və Güney azərbaycanlıların ayrı- ayrı nümayəndələrilə görüşdülər. Danışıqlar zamanı öz vəzifələrındən  söhbət açaraq bildirdilər ki,  AMC- Güney Azərbaycanda yaşayan soydaşlarının doğma dilində təhsil almaq hüququnun və
həmin dildən dövlət səviyyəsində istifadənin təmin olunmasına, farslaşdırılmış ərazi və məntəqələrin tarixi adlarının bərpasına xalqın  hüquqlarının gerçəkləşməsi yolu ilə milli özünü təşkil və özünü idarə etməsinə nail olmaq, uğrunda çalışır.Yerli mətbuata açıqlama verən AMC üzvüləri bu təşkilatın yaranma səbəblərini açıqlayaraq bildiriblər ki,  cəbhənin müəssisləri müxtəlif qrupları təmsil edir və onların heç bir şəxsi iddiaları yoxdur.Onlar yalnız müxtəlif  qruplar arasında körpü olmaq, Azərbaycan xalqının taleyinə biganə olmayan təşkilat və insanların koalisiyasını yaratmaq  istəyirlər. Hər  iki fəal  liderlik məsələsinə toxunaraq qeyd ediblər ki, bu təşkilat xalq üzərində kiminsə üstün olmasını qəbul etmir.  AMC üzvüləri fikirlərini izah edərək bildiriblər ki, xalq hərəkatı liderlərə yox,  aşağılardan gəlmə təşəbbüsə dayaqlanırlar.

Qeyd etmək lazımdır ki, artıq AMC üzvüləri Güney Azərbaycanda fəaliyyət göstərən partiya və təşkilat orqanlarını öz ətraflarında birləşdirmək strategiyasına  yüksək qiymət verir.  Belə təşkilatlardan biri “ Günəş “ partiyası artıq AMC- yə qoşulmaq və bu yolda onlara yol yoldaşı olmaq arzusunda olduqlarını bildiriblər.

Uğurla nəticələnən Bakı  görüşlərində AMC üzvüləri Yazıçılar ,İttifaqının sədri Anar Rzayevlə “Ayna, qəzetinin məsulları ilə Bakı Dövlət universitinin  professoru Şahlar  Əsgərovla, xarici ölkələrdə yaşayan azərbaycanlılarla iş üzrə dövlət komitəsinin sədri Nazim İbrahimovla və Xəzər universitetinin prezidenti Hamlet İsaxanlı ilə Turan agentliyi və Azadlıq qəzetinin məsulları ilə görüşlər keçiriblər. Görüşlər zamanı Güney Azərbaycan məsələləri müzakirə olunub. Quzey Azərbaycan soydaşlarımız AMC- nin fəaliyyətini yüksək qiymətləndirərək onlara bu yolda uğurlar arzulayıb.

İş səfərini başa vuran cəbhə üzvüləri  iyul ayının birinci yarısında  geri qayıdıblar və istər Türkiyə və istərsə Azərbaycan görüşlərindən son dərəcə razı qaldıqlarını və bundan sonra Güney Azərbaycanın işıqlı gələcəyi naminə  daha səylə çalışacaqlarını vurğulayıblar.

 

QEYD: AMC  üzvüləri Quzey Azərbaycanda onlara köməklik göstərdiyinə   və sıx                  əməkdaşlıq etdiyinə görə professor Cəmil bəy Həsənliyə dərin minnətdarlıqlarını bildirirlər.

***************************************************************************